Görsel

Partikül filtre ve rejenerasyonu

Partikül filtresi nedir ne işe yarar?

Günümüz dizel araçlarında bulunan ve hafızalarımıza bir kaç yıl önce giren partikül filtre,bazen DPF, bazen de Dizel Partikül filtre olarak anıldı.  Bende, bu yazımda sizlere partikül filtresinden bahsetmek istiyorum.

 

Kanun çıkarıcılar, egzoz emisyonları için de kanunlar çıkartıyor. Bunlara Emisyon standardı yada emisyon yönetmelikleri denir. Ve trafiğe yeni çıkacak, yeni satılacak bi araç, bu kanunlara uymak zorunda, aksi halde trafiğe çıkamıyor. Trafikte hali hazırda kullanılan araçlar, kendi emisyon normları ile değerlendirilir, yeni normlardan etkilenmezler.

Öncelikle, partikül maddenin ne olduğunu bilmek gerekir diye düşünüyorum. Partikül madde, silindir içinde oluşan, yanma sonrası ortaya çıkan, temel olarak karbon kurumlarından meydana gelen bir madde. Kurum partikülleri birer katı madde. Egzoz manifoldundan yanma sonrası çıkan gazlarla birlikte partikül maddeler de çıkıyor. Alttaki resimde de görüldüğü gibi partikül madde, karbon, kükürt ve metal oksitleri, su, sülfat ve hidrokarbonlardan oluşuyor.

partikül madde

 

 

 

Partikül filtre, kurum partiküllerini, bir çay süzgeci misali süzer. Yani çay tanelerinin süzgeç üzerinde kalması gibi partikül maddeler de partikül filtrenin ön tarafında kalır. Gaz halinde bulunan diğer maddeler partikül filtreden geçip giderken, katı halde bulunan partikül maddeler burada kalır. Partikül filtre yavaş yavaş dolmaya başlar. Partikül filtre doldukça, tıkanmaya başlar. Bu durumda, egzoz gazlarının bile buradan geçmesi güçleşir. Dolayısıyla temizlenmeye ihtiyacı vardır. Temizleme işlemine rejenerasyon deniyor.

Partikül filtre yapısı

Karbon kurumları, 620 derece sıcaklığa ulaştığında oksijen ile reaksiyona giriyor ve CO2 ye dönüşüyor. Yani katı halden Gaz haline geçiyor. Böylelikle egzoz dan geçebilir bi hal alıyor. Bu durumda, karbon partiküllerinin ısısı artırılırsa, partikül filtrenin rejenerasyon yapılması, yani temizlenmesi mümkün olur.

Peki egzoz sıcaklığı nasıl artırılır?

Dizel motorların egzoz sıcaklıkları yaklaşık 300 derece civarındadır. Bu sıcaklığı 600 derece civarına getirebilmek için motor yönetim sistemi yakıt enjeksiyon sistemini kullanır. Ana enjeksiyondaki yakıt miktarı azaltılır ve rötarda, yani geç yakıt enjeksiyonu yapılır. Bu yakıt, yanma odasında yanamaz ve egzoza gider. Egzozda yanarak egzoz sıcaklığını arttırır. Bu sayede,  partikül filtre rejenerasyonu yapılır.

Gösterge de partikül filtre lambası yanarsa?

partikül filtre ikaz lambası

partikül filtre uyarı lambası

Bu lamba yandığında partikül filtresinde doluluk başlamış demektir. Yaklaşık olarak %55 doluluk civarında bu ikaz lambası yanacaktır. Aracın sürücüsü, bu lambayı gördüğünde, bir müddet aracı biraz daha yüksek devirli kullanması gereklidir. Bu şartlar araçların kullanma klavuzlarında belirtiliyor. örneğin, 4 vites, 4000 d/d, 15 dakika süre ile ….

Araç bu şartlar  altında kullanılırsa, partikül filtre rejenerasyonu yapılmış olur ve bu ikaz lambası söner.

Partikül filtre doluluğu nasıl belirleniyor?

Alttaki resimde görüldüğü gibi, partikül filtre öncesi ve sonrası arasında basınç farkı ölçülür. Partikül filtre dolmaya başladıkça, ön taraftaki basınç yükselir. Basınç fark sensörü bu basıncı ölçer ve motor kontrol ünitesine bildirir.

Partikül filtre ve basınç sensörüPartikül filtre rejenerasyonu yapılamıyorsa veya partikül filtresi tıkanırsa ne olur?

Partikül filtrenin doluluk oranı %75 den yukarı çıkarsa, artık sürücü tarafından rejenerasyon başlatılamaz. %75 doluluğa ulaşıldığında hem partikül filtre lambası hem de OBD2 lambası (motor arıza lambası) yanar. Rejenerasyon, sadece servis teknisyenleri tarafından kontrollü bir şekilde yapılabilir. Eğer aracın kullanıcısı bu ikaz lambalarınını dikkate almaz ve rejenerasyon işleminin yapılmasını sağlamaz ise durum çok daha vahim bir hal alıyor. Doluluk %90’a ulaştığında güvenlik nedeniyle artık normal rejenerasyon yapılamaz. Partikül filtresinin değiştirilmesi gerekir. Bu noktada piyasada sunulan farklı kimyasal maddeler var, bazen çözüm sağlayabiliyor. Hatta partikül temizleme makinası bile mevcut. Ancak bu kimyasal maddeler ile her daim sonuca ulaşılacağı garanti değildir.

 

Partikül filtre hangi araçlarda var?

Partikül filtre hangi araçlarda var sorusuna cevap tam net olamaz. Ancak şunu söyleyebiliriz, Euro 5 ve üstü bütün dizel motorlu araçlarda partikül filtresi var. Euro 4 olanlarda ise bazılarında var.

Önümüzdeki dönemde benzin motorlu araçlarda da partikül filtre göreceğiz. Onun adı “Otto partikül filtresi”.

Partikül filtre ömrü var mıdır?

Aslında ömürlü bir parça gibi görünmesede partikül filtresinin bir ömrü var maalesef. Bu ömür, içinde biriken metal oksitleri ile belirli. Kurum partiküllerine tekrar bakalım, orda kükürt ve metal oksitleri görünüyor. Metal oksitleri, kükürtle beraber motora gelirler, bu maddeler rejenerasyonda temizlenemez. Artık olarak partikül filtre içinde kalırlar. Partikül filtrenin, metal oksitlere karşı kapasitesi dolunca artık işlevini yapamaz hale gelir ve kullanılamaz. Partikül filtre, yaklaşık olarak 300.000 km lik bir ömürle tasarlanmıştır. Optimum şartlar sağlanırsa, yani kükürt oranı düşük yakıt ve yağ kullanılırsa bu ömrü sağlar. Eğer üreticinin belirttiği dışında başka motor yağı kullanılırsa, yakıt olarak kaçak yakıt gibi, yağ gibi şeyler kullanılırsa, bu ömür çok daha kısa olacaktır. Örneğin, 150. 000 km sonra partikül filtre ömrü dolacak.

 

partikül madde

Ancak eğer kullanıcı, kükürt oranı düşük olan yağları pahalı bulur ve kullanmaz ise, kükürt oranı yüksek yakıt kullanır ise (örneğin kaçak yakıt, yağ yakma vs) bu ömür çok daha kısa olacaktır. Ve partikül filtre artık işlev yapamaz hale geldiği için değiştirilmesi gerekir.

Hoşçakalın

 

 

Partikül filtrede rejenerasyon nasıl oluyor?

 

Karbondioksit Nedir?

Sessiz Ölüm!

 

Partikül filtre ve rejenerasyonu” için 27 yorum

  1. Hocam anlatımınız mükemmel gayet açıklayıcı
    Bir anlatım teşekkürler vermiş olduğunuz bilgiler için devamın beklemekteyim

  2. Hakan hocam verdiğiniz bilgiler için teşekkür ederiz güzel bir açıklama olmuş günümüz teknolojilerine insanlar zor alışıyor ve maliyet dolayısıyla alışmak istemeyenler için açıklayıcı olmuş kullanacağım yazınızı okudum tamamen teşekkürler.

  3. Hakan Hocam Engin bilgileriniz ve tecrübenizden bizlerede fayda sağladığınız için Çok teşekkür ederim. Çok güzel olmuş
    Emeğinize sağlık

  4. Hocam çok açıklayıcı ve sade anlatımınız var. Otomotiv konusunda bilgili olmayan birisi bile sizin anlatımınızdan çok rahat anlayabilir. Devamını beklemekteyiz. Elinize sağlık.

  5. Hakan, hibrit araçlar hakkındaki yazıda i8 elektrikli araç olarak ifade edilmiş, bmw i3 elektrikli, fakat i8 hibrid bir araçtır. Bilginize.

  6. Hakan Hocam Engin bilgileriniz ve tecrübenizden bizlerede fayda sağladığınız için Çok teşekkür ederim. Çok güzel olmuş
    Emeğinize sağlık

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir