PWM nedir ve nasıl çalışır?

PWM nedir? Ne işe yarar?

 

Gün geçtikçe PWM daha çok karşımıza çıkmaya başlıyor. Nerdeyse kapı zilinde bile PWM göreceğiz. Peki nedir bu PWM? Ne yapar? Yenir mi içilir mi?

PWM İngilizce kökenli bir terim. “Pulse Width Modulation” kısaltması. Ben ona Türkçe Voltaj genliği ayarı diyorum. Yeni bir teknoloji değil aslında PWM. PC kasasındaki fan bile PWM ile çalışır.

PWM i anlatırken, osiloskop görüntüsü üzerinden anlatabilirim.  Osiloskop ile ilgili de bir yazı daha sonra yazacağım.

Eğer bir yerde gerilim yok ise Osiloskop da alttaki kırmızı çizgi görünür. Yani 0 Volt çizgisi.

pwm-1

Eğer orada 12 Volt luk bir gerilim var ise üstteki mavi çizgi, 12  Volt çizgisi görünür. Ampul ile tarif edecek olursak, 0 Voltta ampulde ışık olmaz. 12 Voltta ise ışık olur.

Peki ampulü kısık bi şekilde yakmak istersek ne yapmalıyız? Örneğin, 6 Voltta. Bazılarınızın direnç koyabiliriz dediğini duyar gibi oluyorum.

Peki aşağıdaki resme bakalım,

pwm-2

Devre resimdeki gibi olacaktır. Gördüğünüz gibi akü gerilimi olan 12 Voltu direnç ile düşürdük. Ampul 6 Volt ile çalışıyor. 12-6=6 Volt’a ne oldu peki? Bu gerilim direnç tarafından ısı enerjisine dönüştürüldü ve çöpe gitti!

Enerjiyi çöpe atmak istemeyiz değil mi! Hele de Otomobillerde hiç istemeyiz. Otomobilde elde ettiğimiz elektrik direk olarak yakıt ile üretildiği için epeyce pahalı.

Peki ya 9 volta ihtiyacımız olsaydı o zaman ne yapacaktık? O zamanda başka bir direnç gerekiyor. 10 Volt? 4 Volt? Her yer direnç dolabilirdi!

Bütün bunların yerine PWM kullanarak hem enerji tasarrufu yapabilir, hem de ampulde istediğimiz parlaklığı sağlayabiliriz.

Peki nasıl?

pwm-3

Elektrik kısa süreli aralıklarla ve çok hızlı bir şekilde devreye verilir ve tekrar kesilir ise ne olur? Yukarıdaki grafikte gördüğünüz gibi, 5 ms elektrik verilse ve sonra elektrik kesilse ne olur? Elektrik varken lamba yanar, elektrik yokken lamba söner. Çok doğru.

Dikkat ederseniz altta yer alan siyah işaretleri göreceksiniz. Her iki işaret arası sürekli tekrar ediyor. Biz burada iki siyah çizgi arasına yoğunlaşalım.

pwm-4

iki siyah işaret arası zaman 10 ms. Bu zaman içinde elektrik uygulanan zaman ise 5 ms. Bu iki zaman bize PWM yüzdesini veriyor. Yani;

(5ms/10 ms)=0,5=%50

Elektrik verilen zamanda gerilim 12 Volt. Bu durumda;

12*0,5=6 V olur. Bu şu demektir; burada sanki 6 volt varmış gibi kızarır ampul. İşlem o kadar hızlı ki ampul sönecek zaman bulamadan tekrar ısınıyor. Yani ampul kısık yanıyor;

pwm-5

PWM in temel kısmı için bu kadar yeterli. İkinci yazı linki alt tarafta.

Selamlar, Saygılar

Hakan Aydoğan

 

PWM ile kontrol ve besleme

Volt mu Watt mı?