Volt mu Watt mı? (Volt nedir? Watt nedir?)

Özellikle elektrik eğitimlerime katılmış arkadaşlar bilirler, bunlardan her defasında bahsediyoruz ancak maalesef karıştırıyorlar. Özellikle de Volt, amper, watt.

7-10 nisan arası Automechanika fuarı vardı. Fuarın son günü ancak fırsat bulup gidebildim. Üniversitelerden öğrencilerin bulunduğu standları ve yanlarındaki elektrikli araçları görünce ufaktan yaklaştım yanlarına. Bu arada İTÜ’nün 2015 model olarak tasarladığını kopya olduğu için beğenmedim çünkü Volkwagen XL1 in çok büyük oranda kopyası olmuş. Özgün tasarımlar her zaman daha değerlidir.

Başka bir üniversitenin standındaki araçla ilgili bilgi almak için sorayım dedim. Kesinlikle dalga geçmek gibi kötü bir niyetim yoktu.

-Kaç volt bunun aküsü?

-118 Volt.

– Motorun şarj voltajı ne kadar peki?

– Şarj voltajı 220 den 12 ye düşürüyoruz!

-Yok onu demedim. Motorun gerilimini sordum, voltajı yani.

-Motor 5 Watt

-Yok o değil. Watt gücü oluyor, derken daha fazla soru sormamın anlamı olmadığını düşünürken,

-Abi ben makinacıyım, elektrikçi burda yok.

Cevabını alır almaz uzaklaştım. Üniversite öğrencisi, üstelik elektrikli araç projesinde çalışmış birisi Watt nedir Volt nedir bilmiyor ise durum eğitim anlamında vahim demektir. Bende karar verdim hemen bu yazıyı yazmaya.

Öncelikle elektriği anlamak gerek. Elektrik gözle görülen bir şey değil. Yani soyut bir kavram. Gözümüzle göremiyor olmak, anlaşılmasını zorlaştırıyor.

Gözümüzle görebildiğimiz bir şey var ki elektrik onunla çok benzer özellikler sergiliyor.

Su.

Elinize bir su bardak su alın, ve bardağı yan çevirin, su yere dökülür. Yada sürahiden bardağa su doldururken sürehiyi çevirdiğimizde su aşağıya doğru akmaya başlıyor.

Fiziksel olarak bakarsak, yüksekte olan su aslında aşağıya inmiştir. Hiç bardağın içinden kendi kendine yukarı doğru çıkan su gördünüz mü? Göremezsiniz zaten çünkü yerçekimi var 🙂

Yüksekte olan suyun potansiyel enerjisi yüksek. Alçakta olanın ise düşük. Elektrikte gerilim de aynı şeydir. Bardakdaki su ne kadar yüksek ise, Elektrikdeki gerilim de o kadar yüksektir. Gerilim, bir tanımdır. Gerilimin ölçüm birimi ise Volt olarak belirlenmiştir.

1,5 Volt, 3,7 Volt, 12 Volt , 220 Volt gibi….

 

volt

 

Bir diğer terim akım dır. Derelerde, nehirlerde suyun aktığını görmüşsünüzdür. Kış aylarından sonra su seviyesi yükselir ve akan su miktarı artar. Bazen kurak zamanlarda ise dere de su kalmaz. Su için bu akış miktarına debi denir. Aynı elektrikteki akım gibidir. İkisi de benzer özellikleri sergiler.
Bazen sel olur ve önünde ne varsa alır götürür. Bu da elektrikteki yıldırım düşmesi gibidir. Önünde hava ağaç ne olsa duramaz çünkü çok kuvvetlidir. Yıldırımın 30.000.000 Volt civarında olduğu söyleniyor.

sel

 

Bir diğeri ise dirençtir. Mesela barajlarda suyu tutuyoruz. Baraj, suyun geçişini engelliyor. Su hiç bir yere gitmeden duruyor. Burada baraj kapakları , elektrikteki direnç gibidir. Kapaklar açılırsa su akar, kapalı ise su akmaz. Kapaklar açılı ise direnç, 0 (sıfır) a yakındır. Kapaklar kapalı ise direnç yüksektir. ( sonsuza yakındır) Tabi herşeyin bir dayanma limiti var. Çok aşırı yağmur yağarsa, su barajın üzerinden taşarak da olsa sel de olsa yine akabilir. Yani siz akmasını istemezsiniz ama su akar. Elektriktede aynıdır.

Bazen de barajda yada evinizdeki boruda çatlak oluşur ve su sızar. Bu da aslında kısa devreye benzer. Sizin isteğiniz yada kontrolünüz dışında oluşan elektrik akımı.

Soluduğumuz hava elektriği iletir mi?

İletmez dediniz sanırım. Bunu şöyle ispat edebiliriz, prizler açıkta olmalarına rağmen kısa devre olmuyor. Demek ki hava iletken değil.

Peki ya yıldırım gibi bir gerilim seviyesi olursa? Öyle bir durumda, gökyüzünden yere kadar elektrik iletimi gerçekleşiyor. Hava bu durumda elektriği iletiyor. Yani direnç, elektrik akımına karşı gösterilen zorluk, elektriğin kuvvetine bağlı. Eğer elektrik çok kuvvetli ise direnç gösteremez. İki kişi bilek güreşi yapsın. Biri çok güçlü ise zayıf olan karşılık veremeden anında yenilir.

Elektrik akımına karşı her iletken yada yalıtkan zorluk gösterir. Farklı olan şey ise zorluk dereceleridir. Mesela direnç çok küçük bir zorluk gösterir. Yani direnci düşüktür.
Mesela porselen ise daha çok zorluk gösterir. Yani direnci çok büyüktür.

porselen

Peki Yıldırım düşerse porselen direnç gösterebilir mi?

yildirim

Bana ait olmamakla birlikte bu karikatürü de eklemek istiyorum.

Bu üçlü arasındaki ilişki için başka bir örnek çok güzel anlatılmış.

Ohm_s_Law-300x288

Bu yazının sonuna geldik. Bir sonrakinde görüşmek üzere. Elektrikteki Güç yani watt dan bir sonraki yazımda bahsedeceğim.

Bloğumu takip etmek isterseniz sayfa sonunda mail adresinizi yazı “takip et” yazan kısma tıklayabilirsiniz. Çizimler için de Hakan Erdem’e teşekkürler.

Ankete tıklamanızı rica ediyorum. Anket sonuçlarına göre yazılara şekil vermeye çalışıyorum.

İyi haftalar

 

[polldaddy poll=”9401118″]